جستجو

تاريخ انتشار : 13/شهریور/1392 - 15:15
آذربایجانین مودئرن شعری
مدرنیزم ایلک اؤنجه ادبیات لا ایلگیده یارانمیش و مدرن فیکیرلر ادبیاتلا دونیایا گلمیشدیر. مدرن فیکیر ادبیاتلا باشلانیر و اونون اوصوللاری ادبیات یاردیمی ایله تعریفله نیر. ادبیاتدا دا مدرنلیک کلاسیک اوصولونا اعتراض کیمی بیر گله نکسل اولاراق اؤزونو اورتایا قویور. چوخ کئچمه دن اؤز وارلیغینی، توپلومسال حرکتلرده گؤسته ریر و بوتون یاشاییش ساحه لرینده دیرچه لیر. آما یئنه ادبیات ساحه سینده اؤز وارلیغینا داوام ائدیر. آذربایجان ادبیاتیندا دا بوندان آسیلی اولاراق ایره لی گئدیر و ایلک اؤنجه اؤزونو ادبیاتدا گؤ

  آذربایجان سربست شعری نین تمه لی مشروطه انقلابیندا قویولدو. شعریمیز اول قده ر خالقا یاخین اولوب، کلاسیکدن قیریر کی هم محتوا، هم مضمون یؤنه تیندن خالق سؤزلرینی، دردلرینی و توپلومون دورومونو دیله گتیریر. یاشاییش بو شعرلرله ایلگی له نیر، بو شعر خالقین یاشاییشینا گیریر. بورادا هم محتوا و هم فورمالار ده ییشیلیب و یاشاییشا دا ده یرلی ائتکی لر بوراخیر. سربست شعری اسکی شعردن آییران جهت، فورم ده ییشیک لییی یوخ، بلکه ده مضمون ده ییشیک لیگی دیر. بو دؤورون اؤنملی شعر قالیبی طنزدیر. طنز قالیبی بو دؤورون دوغرونجول سیلاحی دیر. بو باخیش، تکجه شعره یوخ، بلکه نثره ده عایددیر. میرزه فتحعلی آخوندزاده، جلیل محمدقلیزاده ادبیاتیمیزا یئنی مضمون لاری گتیرن یازارلاردیلار، بونلارین بوتون یازیلاری، طنز قالیبینده اولور. آخوندزاده  اویونلاریندا و حتا مقاله لرینده ادبی تنقیدین تملینی طنزله باشلاییر، گئتدیگی یول دا، شرق عالمینده بیرینجی یازار کیمی اولور. شعره گلدیکده،  دوشونجه یئنی لشه رک، کئچمیش دوشونجه ایله تام فرقله شیر. آنجاق فورما باخیمیندان، هله غزل، مثنوی و باشقا شعر فورمالاری همان سنت لره آرخالانیر. مشروطه انقلابی بو یئنی لیک و سربست ادبیاتا بؤیوک زمینه یارادیر و ادبیاتلا خالق کوتله لری باریشیب، خالقین یاشاییش قونولاری ادبیاتا، اؤزه للیکله طنز شعرلره داخیل اولور.

  آنجاق بو دوروم چوخ داوام تاپمیر، اؤزه للیکله ایران آذربایجانیندا رضا شاهین استبداد و دیکتاتورلوغو بو آخیمین قیریلماسینا سبب اولور. معجوزدن باشقا بیر شاعیر و یازار بیزده تاپیلمیر. اوغلو محمد رضا شاه ایش اوسته گله رک، آذربایجاندا دموکراتیک فرقه سی نین حرکتی ایره لی گلیر. آنجاق بو زامان شعریمیز دیرچه لیر، آمما نه یازیق کی مشروطه اتقلابینا تای، شعرله –یاشاییش ایلگیلنمیر. دوزدور یوزلرجه شاعیر میدانا گلیر، اونلارجا دوز یازی یازان یازارلاریمیز اورتایا گلیرلر، آنجاق خالقی اؤزونه چکه بیلمیر. بلکه ده دوشونجه بو زامان آز گئنیشله نیر و حرکتین آرادان گئتمه سی – 25 مین انسانین اؤلومو و سورگونلویو ده آرادا باتیر - ایتیر!؟ شاعیرلریمیز –بالاش، گولگون، حکیمه و باشقالاری میدانا گلیرلر، آمما هئچ بیری صابیر یئرینی توتا بیلمیر. معجز کیمی خالقین اوره ک سؤزلرین یوخ، بلکه فرقه نین ایده آللارینی دیله گتیریر.

   اوستاد شهریار بؤیوک بیر ترپه نیش یارادیر. بونو دا اینامایانلار واردیر! شهریاری اینامایانلار اؤزلرینی ده اینانا بیلمیرلر! شهریارا ائدیلن تنقیدلر، منجه چو خدا دوزگون دئییل؛ او، اؤز امضاسینی ادبیاتیمیزدا آتمیشدیر.

  بو زامان شوبهه سیز قوزئیده بؤیوک شاعیرلر اورتایا گلیر؛ آنجاق دمیر دووار سیاستی اونلارین شعرینی بیزه چاتماغا قویمور و بیزیم شعریمیز ده اونلارین قولاغینا چاتمیر. 1340 جی ایللر، ایراندا ادبیات دیرچه لیر. ادبیات سیاستله برابر بیر – بیرینه سیخ باغلانیر. بوتون شعر، رومان – ادبیات بوتونلوکله حکومتین آجیغی گلن بیر فنومن اولور. بونونلا بئله ادبیات ایره لیله ییر. یئنی موضوعلار اورتایا گلیر. یئنی باخیشلار، تازا یوللار سینانیر. اوستاد شهریارین درین ائتکیسی آلتیندا حبیب ساهیر تانینماز قالیر. دوغرودور کی ساهیر بؤیوک بیر شاعیردیر، آنجاق خالق اونو تانیماییر. سهند بؤیوک شاعیر اولاراق، بارماق سایی طرفدار تاپا بیلیر، چونکی تانینماییر.

   آمما بونو بیلمه لی ییک حبیب ساهیر، سهند و اوختای ساده بیر شاعیرلر یوخ، بلکه ائتکی بوراخان و مدرن شعریمیزین بینؤره سینی قورانلاردیلار. بونلارین الی ایله شعرین وزنی ده ییشیلیر، قافیه آرادان چیخیر، محتوا عوضله نیر. اؤزه ل بیچیم لر میدانا گلیر، بو بیچیم لرین ده ییشیلمه سینده شهریارین حیدربابایا سلام شعری نین اؤزه ل بیر رولو اولموش و گله جکده اونون باره سینده دانیشماق اولار. شعریمیزده باشقا بیر گئدیش یارانیر. ایماژلار، استعاره لر اورتادا معنا تاپیر. شعریمیزین مدرسه سی – مکتبی اولمادیغینا باخمایاراق گرامر، صرف و نحو، فونتیکا باشدان باشا ده ییشیلیر.

حبیب ساهیری مدرن شاعیر بیلمه سک ده، گؤزه ل شعرلرینی اینکار ائده بیلمه ریک. اونلاردا اولان محتوا، فورما، ایماژ و استعاره لردن ساده لیک له واز کئچمک اولماز. اسیر ائللرین شاعیریندن ساده کئچمک اولماز، پائیز شاعیری اولدوغونو یئنی باشدان آراشدیرمالی و مدرن ائلئمنتلری آرالامالی ییق.

  ساهير، اؤز زامانينا قدر عثمانلی شعرينده ايشلنن وزن لری آذربايجاندا دَب اولان عروضا آرتيردی؛ و طبيعت شاعیری اولان احمد هاشيمين شعرينده كی طبيعت رسامليغين، چوخ گؤزل بير رومانتيزمه چولغاميش، آذربايجان شعرينه گتيردی. ساهير ايلك دفعه اولاراق، آذربايجان شعرينده دونيا ناغيللار و ميتولوژیسندن فايدالاندی؛ بونا چوخلو شعرلری اؤرنک گتیرمک اولار او جومله دن «مهارجه نين قيزی»، «آندرو مئدا»،‌ «نيل چايی» بو تشبثلردن بير نمونه دی.

  سونرا سهندین "یاساق"شعریندن واز کئچمک دوز دئییل. اونون شعرلرینده اولان فلسفی باخیشلارلا برابر، ائستئتیکا آراشدیرمالی دیر. سهندی یاری کلاسیک و یاری مدرن آدلاندیرساق یولوموزو آزمامیشیق. آنجاق بوگون اونون شعر دونیاسی هله ده کی وار دوزگون آراشدیریلمالمیشدیر[1]. سهندی بير سياسی شاعر تانيماق اولار. كيمليك مسئله سينه ده بير پارا شعرلرينده بو آچيدان ياناشيب، آما "سازیمين سؤزو"ن يازديقدان سورا، اونون بير پارا شعرلرينده كيمليك مسئله سينه آرتيق يئر وئريلميشدی. سهند، «رستم علييف»ا يازديغی «ارمغان» شعرينده، اؤز دوشونجه سی نی میللی سئورليك آچیسیندان سؤیله مک ايستير. آنجاق 1347جی ايلده صمدين اؤلومونه حصر اولونموش يازديغی "قوربانيمی قبول ائيله آراز" شعری مدرن بیر شعر اولور دئسک یانلیش بیر سؤز دئمه میشیک.

نه يازيم صمد؟!

دنلی خرمنيمين يانماسين يازيم؟

سرين سو كوزمين جالانماسين يازيم؟

قيمتلی قاشيغیمين دوشوب سينماسين يازيم؟*

من سنه نه يازيم صمد؟

حسرتيم كيمی ياخاجاق؟

گؤز ياشيما كيم باخاجاق؟

آراز يئنه ده آخاجاق

صمد!

بو شعرده یازیلان «دَنلی خرمنيمين يانماسی»، «سو كؤزه مين جالانماسی» و «قيمتلی قاشمين دوشوب سينماسی» كيمی سیمبوللار، خالقا تانيش سمبوللار  اولموش و ياتاخلی، یئرلی - يئرينده اوتورموشدولار .

 ساهیره دؤندوکده، ساهیر شعریمیزی سربستلشدیریر. اونو کلاسیکدن آییراراق، آنجاق تام شکیلده مدرنیزمه یؤنلتمیر. بوگون بیر چوخلو سورغولارا، حتا ساهیر و سهندی یاخشی تانیماغا و دامغالارینی آییرد ائتمه یه آددیم گؤتورمک اوچون، مدرن شعریمیزی آراشدیرمالی و اونون اؤزه للیک لرینی آراییب آییرد ائتمه لی ییک[2].

  تاسوفله مدرن شعریمیزی آراشدیراندا، فارس شعری ایله توتوشدوروروق؛ او جومله دن حبیب ساهیری، نیما یوشیج ایله،  اوختایین رولونو آذربایجان شعرینده، فروغ فرخزادین رولو ایله فارس شعرینده توتوشدوروروق. منجه هئچ بئله بیر مقایسه لره یئر وئرمه مه لی ییک. ملت لرین تاریخی اوخشارلیقلاری اونلارین ادبیاتلاری نین اوخشارلیغی نین حتمی اولدوغو چوخ ایناندیریجی دئییل؛ بو توتوشدورما، ساده لیکدن آیری بیر شئی دئییلدیر.

بو گون مدئرن شعری گؤزه للیگی و اؤزه للیگیندن سؤز آچماغیمیز گره کیر. آنجاق نه یازیق کی بو قونودا هله نئچه کتاب دا یازیلمامیشدیر. گؤزه للیکلردن دانیشاندا هر کس بیر بوجاغی گؤسته ره بیلیر. دیل گؤزه للیگی، دویغو اینجه لیگی و دوشونجه درینلیگی نین اولماسی ایلک پلاندا دایانیر. آنجاق اؤزه للیکلردن دانیشاندا، یئنه شعرین دیلی ایلک پلاندا گلیر. سونرا ایمگه (تصویر، ایماژ) اونون آردیجا ، داها سونرا سیمگه(سمبول)، میتودولوژییه دؤنوش، فورما سربستلیگی و بیر سیرا بدیعی آنلاییشلار داخیلدیر. بونلاری بیر – بیر آچیقلاما لازیمدیر. بونا یول آچمالییق.

  سهند میتولوژییه داخیل اولور، دده قورقودو بیرده باشدان سونونا قده ر روایت ائدیر؛ یئنی باشدان یازیر؛ آنجاق اونا ساده باخماقلا کیفایتلنمیر، بلکه اونا فلسفی باخیشلا دا توخونور. شعریمیزین مدرن حیاتی نین بینوره لرینی قورور. او، میتولوژیدن علاوه، دیلیمیزین ده ییشیلمه سینه چالیشیر، فورمالاری سیندیریر، سربست شعره اوز چئویریر. بدیعی باخیشلاری شعریمیزه ارمغان گتیریب آرتیریر. اونون شعرینی مدرن شعر دئمه سک، باشقا آدلا دا آدلاندیرماق اولماز، مدرنیزمدن هئچ بیر نه یی اسکیک اولمامیشدیر. اونون شعرلرینده اولان ائستئتیکا جهتیندن هئچ بیر آزلیق یوخدور. نئجه اولا بیلر اونو مدرن شاعر بیلمه یک؟ سهند، مدرن شعرین ذیروه سینه چاتماسا دا، مدرن شعرین ایچینده یاشاییر. گؤزه للیک لر اوندا دالغالانیر. سهندسیز، اوختای دا مدرن شعری دییه بیلمزدی.

  ایندی اوختایا گلمکدن اؤنجه مفتون امینی نین شعرلرینه ده بیر باخیشیمیز گره کیر. مفتون امینی فارسیجا بیر شاعیر اولاراق، فارس ادبیاتیندا اؤزونه اوجا بیر یئر تاپمیش و اؤز علاقه مندلری و طرفدارلاری واردی. نه گؤزه ل کی مفتون تورک شعرینه ده یارادیجیلیغیندا یئر وئرمکله، دوغما شاعیرلریمیز ایچینده یئر تاپدی. آمما فارس شعری نین اؤزه للیکلرینه وورغون اولاراق، بئله اینانیردی کی اونون فارس شعرینه اویغون "آشیقلی کاروان" اثری آذربایجان شعرینده بیر دؤنوش نوقطه سی اولاجاق. اما بئله اولمادی، سببی ده آپ – آیدین ایدی. تورک ادبیاتی نین اؤز دیلی و اؤز روحو وار؛ اؤز سازی و اؤز سؤزو واردیر. بونا گؤره ده خالقیمیز فارس شعریندن بولاقلانان شعره اویمادی. آشیقلی کاروان بونا گؤره ائتکیسیز قالدی. آنجاق مفتون دوشونجه لی بیر شاعیردی. اونون دونیا گؤروشو، دونیایا باخیشی شاعیرانه دیر. بو دا اوختایین خوشونا گلدی و مفتونون بیر سیرا شعرلرینی تورکجه میزه چئویردی. شوبهه سیز مفتونون شعر باخیشی، اوختایین باخیشیندا ائتکی سیز اولمامیشدیر.

1340 ایللرینده اولان گلیشمه لر تکجه فارس شعرینده قالمادی، بو گرگینلیک بوتون ایران شاعیرلرینده ائتکی قویدو. آذربایجان شعری ده چیچکلنمه یه باشلادیغی بیر زاماندا، چوخلو شاعیرلر قوینوندا بسله ییردی. نه یازیق کی بونلارین چوخو سیاسی حرکتلره قاتیلاراق، شعر تحولاتیندان اوزاق دوشدولر و شعریمیز یئتیم – یئسیر کیمی قالدی. بو شاعیرلر، همان اوختایین دوستلاری، و یا دوزگون دئسک صمد بهرنگی نین تاثیری آلتیندا اولان "قارانقوشلار دسته سی"[3]ایدی.

  آنجاق اوختایا گلدیکده؛ اونون شعرلری نین اؤزه للیکلرینی آراماق لازیمدیر. بیلیریک ایلک اؤنجه اونون دونیا گؤروشونه اشاره ائتمه لی ییک. اونون دونیا گؤروشو مکمل دیر. اؤزونه مخصوص دیل قابلیتی ده وار. دونیا گؤروشو اونون فیکرینده ده اؤزونو گؤسته ریر. او، کلاسیک فیکیرلری راحاتلیقلا قیراغا قویا بیلیر. اوختای ساده سؤزلری بیرده باشدان سؤیله ییر و دئمک طرزی گؤسته ریر کی بو دؤنه اونون سؤزلری باشقا بیر معنا تاپیر. فولکولورا دا آرخالانیر و ان گؤزه ل اوشاق شعرلریندن درین و معنالی شعرلر باش قالدیریر. اوختای دونیانین ده ییشمه سی طرفداری ایدی. او دونیا ده ییشمه سینه جان آتیر و سؤزلریله ده بونو ایناندیریر. او دونیادا اولان عدالتسیزلیگه قارشی چیخیر، اینانیر کی بو عدالتسیزلیک موعظه و یا نصیحت ایله یئرینی عدالته وئرمه یه جک. بلکه بیر سیلاحلی و قانلی بیر دؤیوشله بو امکان یارانا بیلر. صنیف لرین درین مباریزه سینه اینانان اوختای، چین، کوبا و باشقا اؤلکه لرده اولان مبارزه یوللارینی تانیردی. ایراندا دا بئله بیر گئدیشین یولونو هامبارلاییردی.

  عدالت، مباریزه و سئوگی اوختایین ان ایسته دیگی نسنه لردیرلر. بونلار اوختایین دونیا گؤروشونون نتیجه سی کیمی ده یرلندیریلیر. سهند شعریمیزده بؤیوک ائتکی بوراخدی. آنجاق اوختایین شعری بام باشقا ایدی. اونون ساده شعرلری ده مدرن ساییلا بیلیر. اونون شعرینده کلاسیک قالیب لر سینیر، هیجا و وزن بوتونلوکله قیراغا قویولور؛ آنجاق بو همیشه لیک بیر قانون دئییل، بلکه اوختای گاهدان حتا عروض وزنینه ده صادیق قالیر. بس نه عامیل اونو مدرن سایماغا امکان یارادیر؟ منجه اونون بیانی و دیلی. اوختایین دیلی مدرن بیردیل دیر. قالیبلاردان بیر باشا ال چکمیر، فولکولوردان قیرمیر؛ بلکه بونلاردان باشقا بیر هنرله یارارلانیر. اونون شعرلرینده اولان گؤزه للیک لر کلاسیک گؤزه للیک لرله ایلگیسی یوخدور. او، شاعیرانه بیر صورتده بوگونکو دورومو، دوشونجه، حتا فضا و هاوانی دویور و بوگونون دیلی ایله دیله گتیریر کی کلاسیک دورومدان داها فرقلیدی؛ باخین اونون بایاتیلارینا. او بایاتیلاریندا اولان سؤزجوکلر کلاسیک بایاتیلاردا اولانلارلا بوتون فرقلی دیر، حتا ترکیبلر، دانیشیقلار دیلی بوتون فرقلی دیر و هئچ ایلگیسی کلاسیک بایاتیلارلا یوخدور. آنجاق بو گئدیشین آردیجا، گؤزه ل ایماژلار، ترکیبلر، استعاره لر و اونا باغلی دوشونجه لر اورتایا گلیر، و مدرنیزم ده دوغولور! منجه فولکولوردان یارالانماق مدرنیزمه قارشی قارشییا یوخ، بلکه گاهدان اونا اویغون دور. باخین اوختای ان گؤزه ل صورتده فولبکولوردان استفاده ائدیر، آمما اورادا قالمیر؛ بلکه بوگونون ایستکلرینی فولکولوردان ایستیر و ایسته دیگی کیمی استفاده ائدیر. اونلارلا فضا یارادیر، گونون دورومونو تصویره آلماق اوچون اونلاردان یارارلانیر؛، باخین "یاغدی یاغیشلار"، "گلین گئده ک آرزی گیله" شعرلرینه. بو بیر فولکولوریک ماهنی و اوشاق شعریندن یارارلاناراق، اجتماعی و سیاسی بیر تصویر یارادیر. تاریخدن آلدیغی بهره لر ده بئله بیر ماهیت داشییر. "ستارخان آتلیلاری" شعرینده، تاریخه مورخلر کیمی باخمیر، بلکه شاعیرانه بیر باخیشلا اونا نظر سالیر. "سولطانیه سارایی" ندا دا بئله بیر ماهیت واردیر. سئوگی شعرلری نین اؤرنکلرینده ده گؤزه ل ایماژلاردان استفاده ائدیر. "دؤشونده کی قیزیل گول" شعری بونا گؤزه ل بیر اؤرنک دیر.

  اوختای مدرن شعر اوچون، کئچه جکدن قیرمیر. رومانتیزمه چوخ دا باغلی اولمایاراق، اونونلا قارشی – قارشییا دا دورمور. باشقا آخیملارلا دا بئله دیر. قاباقجا باشقا شاعیرلرین باخیشلارینی بیرگه اوخوسایدیق، ایندی اوختایی یاخشی اونلارلا توتوشدوروب و دونیا باخیشلاریلا برابر شاعیرانه باخیشلارینی مقایسه ائده بیلردیک. تنقید و ادبی آراشدیرمانین ضعیف اولدوغو، بوگون شعریمیزین آراشدیرماسیندا دیلیمیزی سوستلاندیریر.

مدرن شعر اوچون یئنی سؤزجوک لر یاراتماق، عینی حالدا آز سؤزجوکلرله درین معنا اورتایا گتیرمک هنری، ایمگه و سیمگه لر یاراتماق، ها بئله دونیایا باشقا بیر شاعیرانه باخیشلا باخماق، شاعیر اؤزونه فرقلی بیان و دیل یاراتماسی – هامیسی گره کلی دیر. دیل گؤزه للیگی هامیدان آرتیق مدرن شعر اوچون لازیمدیر. اؤرنک اولاراق اوختایین شعرلرینده ابهام و یا بلیرسیزلیک یوخدور؛ مضمون چتین اولسا دا، پوزقون دئییل؛ بلکه هر اوخوجو اوختایین شعرلرینی ایکی دفعه اوخودوقدا دریندن، شاعیرین باخیشینی دوشونور و سؤزلرینی آنلاییر. اوخوجو چوخ تئز اوندا اولان ایمگه لر و سیمگه لره یول تاپیر؛ چونکی اوختایین شعرینده اوخوجو اوچون اشاره لر و نشانه لر واردیر. بئله لیکله دئیه بیله ریک: شاعیر سؤزلرینی باسدیرمیر و اوخوجونو حیران قویمور؛ و نهایتده اوخوجونو آلداتمیر! بونونچون آشاغیداکی شعرلره بیر اؤته ری باخالیم :

شهر و قورد

پاپاغیم ، قیلینجیم و آتیم شعرینه

طبیل ماهنیسی

گئجه

و باشقا شعرلر.

مدرن شعریمیزی دوزگون تانیماق اوچون، مدرن شاعیرلرین شعر اؤزه للیکلرینی تانیماق لازیمدیر. بونا گؤره لازیمدیر اوچ بؤیوک شاعیریمیز : حبیب ساهیر، سهند و اوختایین شعر اؤزه للیکلریندن دانیشاق. حبیب ساهیرین شعر اؤزه للیکلرینی بئله ساده صورتده سیرالاماق اولار :

1)   سنتلردن ال چکیر،

2)   یئنی فورمالاردان یارارلانیر.

3)   قونو یؤنه تیمیندن طبیعته ماراقلانیر.

4)   دیلیمیزین تمیزلنمه سینده چالیشیر.

5)   شعریمیزده دونیا ادبیاتیندان نمونه لر سپیر.

6)   دیل باخیمیندان تورکجه میزی ساده صورتده دیریلدیر.

7)   و باشقا خصوصیت لر . . .

ایندی سهنده گلدیکده، سهند شعری نین اؤزه للیک لرینی ده بئله سیرالاماق اولور :

1)   فورمالاری سیندیرماسا دا، تورکجه فورمالاردان یارارلانیر.

2)   آذربایجان میتولوژوسونو دیریلدیر.

3)   دیلینی تمیز و دوزگون ایشله دیر.

4)   فلسفی باخیشی دیلیمیزه و شعریمیزه گتیریر.

5)   میللی روحو آپ – آیدین اولاراق دیله گتیریر.

6)   و باشقا خصوصیت لر . . .

اوختایین شعرینده اولان اؤزه للیکلری بئله سیرالاماق اولار :

1)   عاوام پرستلیگی بیه نمیر.

2)   کلیشه لی و شابلونلاشمیش محتوانی بوراخیب، ایچه ریک لری منیمسه ییر.

3)   دونیا گؤروشونده بیر کلیتی منیمسه میش، آنجاق "من" دیلی ایله دانیشیر.

4)   رئالیزمه جان آتیر و باشقا متافیزیکدن اوزاقلاشیر.

5)   اونون یئنی لیگینده اولان لیریکاسی دا رئالیزمدن بوداقلانیر.

6)   اینسانی ده یرلره آرخالانیر.

7)   متعهد بیر شاعیر اولاراق، متعهد شعرها وز گتیریر.

8)   و باشقا خصوصیت لر. . .

 بئله لیکده انقلاب گونلرینه چاتیریق. بو شاعیرلرین – حبیب ساهیر، سهند ، اوختای و باشقالاری نین اثرلرینه باخمادان، انقلابدان سونرا یارانان آخیملارا ساده باخماق یئنه ده ساده لیکدیر. 1370 جی ایللرده مدرن شعریمیز یئنی شاعیرلرین الی ایله دیرچه لیر و گئنیش میدان آچاراق بونلاردان ایلهام آلمادان و اؤیره نمه دن میدانا گله بیلمزدی.   

مدرن شاعیرلرین دونیا گؤروشونده گله نک لر(سنت لر) سینمالی و مدرن باخیشیلاری اولمالیدیر. سنتی باخیشلارلا شعر دئمک، کلاسیکه اوز گتیرمکدن باشقا بیر یول یوخدور. آذربایجان مدرن شعرینده، انقلابدان سونرا تانیدیغیمیز پوروفسور حمید نطقی و ناصر مرقاتی نین شعرلرینی آد آپارماق اولار. بونلار هر ایکیسی ده انقلابدان سونرا اورتایا گلمیش ساییلیرلار. سحر خانیم دا انقلابدان سونراکی شاعیریمیزدیر. اونون آردیجا هادی قارا چای، کیان خیاو، والی گؤزه تن، و بیر سیرا گنج شاعیرلریمیز دایانیرلار. بونلارین آراسیندا یاشماق ادبی آخیمی و سعید موغانلودان آد آپارماق لازیمدیر.

منجه بوگون شعریمیز هله مکمل بیر صورتده مدرن ساییلمیر و بیر سیرا آخساقلیق دئمه سک ده، بیر سیرا سنتی مرحله لرده قالمیشدیر. بو مرحله لری بئله سیرالاماق اولور :

1)   شعریمیز هله سیاسی بیر وسیله کیمی استفاده یه آلینیر و شاعیرلریمیز شعری هله ده سیاسی مضمونلار اوچون یارارلانیرلار.

2)   دیلدن و شعریتدن آرتیق مضمون و معنایا یاپیشمیشدیر؛ شعریمیزده دویغولانان شعرلر و سؤزجوکلر هله میدان تاپمامیشدیر.

3)   فولکولوروموز و شیفاهی ادبیاتیمیزین ائتکیسی هله چوخراق گؤرونور. دیوان ادبیاتی دا هله اؤز یولونو داوام ائدیر و یئنیلیک آختارانلار دا هله بو فورمالاردان ال چکه بیلمیرلر.

4)   کؤهنه مئتودلار ایشله نیلیر.

5)   موضوعلار هله چاغداشلانمامیش و هله ده کنددن، دانیشلانلار چوخلوغا مالیکدیرلر.

6)   هله کلیشه لی شعرلردن قورتولا بیلمه میشیک.

7)   دونیا شعریله ایلگی لنمه میشیک. چاغداش مدرنیزم و پست مدرنیزمله باریشا بیلمه میشیک. بلکه ده هله شعر آراشدیرمالاریمیز گوجلنمه میشدیر!

8)   شاعیرلریمیزین هله ایشه آپاردیقلاری دیل، روحی یؤندن فارسیجادیر. بو دیل هله فارسی دانیشیغینا باغلانمیشدیر.

9)   شعریمیز هله بیر استقلالا چاتمامیش؛ چوخلو شاعیرلریمیز مدرنیست ادعالاری اولدوغو حالدا، تورکیه شعرینه باغلیدیرلار. تورکیه ادبیاتی ائتکیسینده دیرلر و مستقل اؤز شعرلری دئییل.

10)                       شعریمیز هله لوکالدیر، هله اؤز شهریمیزین لهجه سیله شعر دئییلیر. گاهدان بونا داها آرتیق ده یر وئره نلر ده وار!؟

هر حالدا اوخوجولارین حوصله سینی نظرده توتاراق، بونا کیفایتله نیریک.

                                                                                          م.کریمی

 

 

 

آذربایجان ادبیاتی نین مدرن لشمه گئدیشاتینی ایکی اؤلچوده یوزماق اولار :

الف ) فورم و قورولوش (ساختار) ده ییشیک لییی

ب) مضمون و ایچه ریک (محتوا) ده ییشیک لییی

ادبیاتیمیزدا دا مدرن لیک مرحله لری: آیدینلانما ، چاغداشلاشما و مدرن لشمه سوره جینی کئچیر. بونا گؤره چالیشاجاغیق اؤته ری اولاراق ادبیاتیمیزین فورم و مضمون نئجه لیینی بو دؤورلرده آچیقلایاق.

 

 

 


[1]  م.کریمی، ائلیمیزین دوزگون اوزانی، تهران، 1388.

- پیک آدر، سایی 16، 1382.

 م.کریمی، ائلیمیزین اوره ک سیزیسی، تهران، 1388.[2]

 [3]  م.کریمی، دوزگون و قارانقوش، تهران، 1388.

منبع خبر : دوکتور محمدرضاباغبان کریمی
نظرات بينندگان
غیر قابل انتشار : 0
در انتظار بررسی: 0
انتشار یافته : 10
حمید منصوریان
|
1392/07/03 - 13:00
0
36
اوستاد کریمی جنابلارینا اؤز تشکورومو بیلدیریرم و یئنه غزئته لر میداناینا گلمه یینی تبریک ائدیرم. شوبهه سیز نوید آذربایجان یوردوموزون زنگین و گؤرکملی درگیلریندن اولاراق، همیشه آذربایجانلیلارین باشی نین اوجالیق نه دنی اولموشدور. بو درگیده بوتون زحمت چکنلره اؤز سایغی و تشکورومو بیلدیریرم. ساغ و اسن قالین
آیلین
|
1392/07/03 - 13:21
0
30
]چوخ سوینیرم ایکی سببه گؤره: بیری نوید آذربایجانین نشرینه، ایکینجیسی اوستاد کریمی نین شیرین قلمینه. بوندان سونرا اوخویوب لذت آپاراجاییق. نوید آذربایجانین مودیردن سادا ایشچیلرینه کیمی اللرینی اؤپورم. هامینیز وار اولون
ابوالقاسم غلامی مایانی
|
1392/07/06 - 13:40
0
22
نشر هفته نامه وزین نوید آذربایجان موجب خوشحالی است. تجدید دیداری خواهد با نویسندگان و شاعرانی که عطر و بوی آذربایجان را به کام عاشقان شعر و ادب تورکی می ریزند. دستتان پر مهذ شما را می بوسم. مقالات علمی و ادبی جناب آقای کریمی امثال مرا مشتاق خواندن آثار ترکی می کند و خوشحالمان می سازد. از درگاه ایزد منان موفقیت همی شما را آرزو دارم.
سئودا براتی
|
1392/07/06 - 16:28
0
19
نوید آذربایجان گؤزل درگی دیر فقط شعری یوخدور. تورکجه شعر ده ایستردیک
حمید انصاری
|
1392/08/12 - 07:18
0
14
نوید آذربایجان ین یئنگی دوغوشو موبارکدیر. سیز نوید آذربایجاندا چالیشانلارا شیرین گونلر، خوش گله جک آرزیلاییرام. گؤزوموز ایشیقلاندی، اوره یینیز ایشیقلانسین. بو مقاله چوخ گؤزل دیر، یئنه گونوموزه اویغون مقاله لری گؤزل نوید آذربایجاندان گؤزله ییریک. خوشجا قالین - اسن یاشایین
هومن
|
1392/10/27 - 00:44
0
9
گؤزل بی مقاله دیر. اللر وار اولسون. آنجاق بونون آردی گلسه داها یاخشی باشاریلار و تشکرلر
علی بایندر
|
1392/11/17 - 15:54
0
8
عزیز اوستاد دکتر کریمی جنابلاریندان منتدارلیغیمی اعلان ائدیرم اولسون کی همیشه قلمی ایتی و کسرلی اولسون. نوید آذربایجانین یاخشی یایلاماسیندا الیمیزدن گلنی اسیر گلمه یجکیز
علی عباسپور
|
1393/03/24 - 09:11
0
5
چوخ گوزل بیر مقاله دی. دکتر کریمی نین و نوید آذربایجاندا یازانلارین اللری آغریماسین
الناز سهرابی
|
1393/04/11 - 13:24
0
4
بو مقاله نین دالییجا چوخ دولانمیشدیم. دکتر کریمی دن چوخ چوخ تشکورلر ائدیرم کی آذربایجان مدرن شعریله منی و دوسلاریمی تانیش ائتدی. نوید آذربایجانا گووه نیرم
رحیم بازدار
|
1393/04/16 - 08:18
0
5
نوید آذربایجان چوخلی ساحه لرده یاخشی مقاله لر وئریر. بو جهتدن تشکور ائدیرم. اما من ادبی مقاله لره علاقمندم و دکتر کریمی نین قلمیندن چوخ خوشوم گلیر. خانم افتخاری نین و رقیه کبیری نین ده مقاله لری یاخشی دی. منیم تشکورلریمی بو عزیزلره چاتدیرین ساغ اولو / موفق یاشایین/ یاشاسین ائلیمیزه دایاق اولان انسانلار
نظرات كاربران :
نام :
ايميل :
متن نظر : * 
 
متن بالا را وارد نماييد* 
 
آخرين اخبار
پر بازديد ترين مطالب
صفحه اصلي | نقشه سايت | تماس با ماتمام حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به نويد آذربايجان می باشد و استفاده از مطالب با ذکر منبع بلامانع است.
طراحي سايت و بهينه سازي سايت توسط سارگون